Publicaties

___________________________________________________________________________________________________

Interview met Klaus van den Berg in sectie marketing analyse, 11 februari 2014
Artikel ‘Breekt mobile in 2014 definitief door? De revolutie staat voor de deur’.

Dit artikel is niet online gepubliceerd.

Marktonderzoeker en strateeg Klaus van den Berg is daarom van mening dat bureaus die privacybeschermende mobiele software maken de komende jaren als paddenstoelen uit de grond zullen schieten. ‘Aan de ene kant willen Nederlanders alles weten en voortdurend bereikbaar zijn en zoveel mogelijk online prijsvoordeel behalen en aan de andere kant zie je een toenemende behoefte om je daar bij momenten juist van af te sluiten in offline quality time. Ik voorzie dat slimme ondernemers in deze behoefte van mobiele consumenten zullen gaan voorzien.’

Toch ervaart de overgrote meerderheid van de consumenten mobiele apparaten als een spannende toekomstbelofte volgens onderzoek dat Van den Berg verrichtte naar de trends en ontwikkelingen in de informatiesamenleving in opdracht van het ministerie van BZK. ‘Mensen hebben het gevoel dat ze er voordeel mee kunnen behalen, ze vinden dat het hun leven sneller en makkelijker maakt en het geeft hun een gevoel van vrijheid. Nederland is dan ook niets voor niets één van de meest online landen ter wereld.’

IMG_5096

IMG_5095

IMG_5097

Voorspelling jongerentrends 2014 van Klaus van den Berg in MarketingTribune, december 2013

Inmiddels hebben meer dan 100.000 mensen de online publicatie van deze special gelezen:

http://www.marketingtribune.nl/algemeen/nieuws/2014/01/jongereniconen-2014-wat-beweegt-jong-nederland/index.xml

Cover MarketingTribune 17 december 2013

MarketingTribune, het marketing-vakblad van Nederland, heeft de voorspellingen over de jongerentrends in 2014 van Klaus van den Berg gepubliceerd in nummer 22 van 17 december j.l. De achttiende uitgave van deze jaarlijkse jongerentrend-special door Peter van Woensel Kooy heeft dit jaar de titel: Jongereniconen 2014 – Exit eenzijdige solidariteit door ‘twerkende’ Generation Now. De onderstaande voorspellingen over de jongerentrends in 2014 van Klaus van den Berg kunt u lezen in het actuele nummer van MarketingTribune.

“Jong-volwassenen zijn hele positieve aanpakkers, ondanks of juist door de crisis. Zij zijn bijzonder goed geïnformeerd. Het is de eerste generatie die de wereld alleen maar met internet kent. Facebook zal populair blijven, maar daarbinnen komen steeds meer gesloten subgroepen van jong-volwassenen waar de oudere generaties en kleine kinderen geen toegang toe hebben.
Facebook Messenger heeft de rol van email overgenomen. Wordt er in Nederland nog gevraagd: “Zit je op Facebook?”, zo is dat in het New Yorkse uitgaansleven inmiddels “Zit je op Instagram?”. Wel zijn veel nieuwe apps nog gelinked aan je Facebook-account, zoals Spotify. What’s Appen binnen een bepaalde gesloten groep zal steeds populairder worden. Location-based dating Apps, zoals Tinder, worden steeds minder een sociaal taboe. Online privacybescherming wordt de grote trend in 2014. Snapchat zal daardoor gaan groeien. En Vine ook, want daar moet je minstens 17 jaar voor zijn, dus dat is voor volwassenen, en niet voor kinderen.”

“De trendsetters onder jong-volwassenen kijken uit naar de Smart Society van de toekomst, en gebruiken dat woord ook letterlijk als hun toekomstdroom. Ook de grote groep van volgers voorspelt dat onze samenleving steeds meer online zal gaan worden. Diepgaand trendonderzoek verdient een kleine groep van jong-volwassenen die social media en apps juist aan het verlaten zijn om meer echte, dat wil zeggen offline, belevenissen en sociale contacten te kunnen gaan hebben. Zij willen niet meer online worden gevolgd door bekenden en bedrijven vanwege hun privacy, meer persoonlijk menselijk contact en in fysieke winkels gezellig snuffelen, waarbij zij prijzen dan weer wel online vergelijken. Zij ruilen hun smart phones vrijwillig in voor simpele Nokia-modellen. Zij willen meer rust en concentratie in hun leven, ook om hun kosten te drukken door geldgebrek.”

___________________________________________________________________________________________________

Ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties
Aanbevelingen uit het werkdocument
‘De (r)evolutie van de iSamenleving’

Auteur & copyright: Klaus van den Berg in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties te Den Haag, 2012

Het volledige werkdocument kunt u downloaden via de volgende link:
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/rapporten/2012/11/07/werkdocument-de-r-evolutie-van-de-i-samenleving.html

De centrale onderzoeksvraag van de ondernomen desk research en stakeholder-interviews is:
Wat zijn de relevante trends en ontwikkelingen in de iSamenleving? En wat betekent dit voor de iOverheid?

De termen iSamenleving en iOverheid kunnen zowel intern als extern worden gebruikt vanwege de vastgestelde (h)erkenning en overwegend positieve associaties ervan bij experts, professionals en burgers. De termen geven aan dat zowel de samenleving als de overheid veranderen en zich aanpassen aan de nieuwe digitale tijd in Nederland en daarbuiten.

De combinatie van de langzame evolutie in de afgelopen twintig jaar en de snelle revolutie in de afgelopen recente jaren kan worden omschreven als de (r)evolutie van de iSamenleving. Mijn advies luidt dat de iOverheid meer aan dient te sluiten bij de trends en ontwikkelingen in de iSamenleving om haar gezag en authoriteit te waarborgen.

De iOverheid kan zich richten op de grote massa van Nederlanders die steeds meer online (be)leven en werken. Echter, de 3 miljoen ‘offliners’ in Nederland, bestaande uit ouderen en mensen die niet goed kunnen lezen en schrijven door diverse redenen, dienen daarbij niet uit het oog te worden verloren om te voorkomen dat zij worden ‘afgesloten’ van de iOverheid. Mijn advies luidt om de iOverheid in de komende jaren zowel online als offline te laten werken, en zeker niet volledig online te laten werken.

Ten behoeve van een volledig en overkoepelend beeld van de trends en ontwikkelingen in iSamenleving heb ik de zes megatrends uit het TNO-rapport ‘Megatrends – A broad outlook on innovation’ uit december 2010 als een analysemodel van de iSamenleving overgenomen. Ik adviseer om deze zes megatrends als toekomstgerichte toetsingscriteria van innovatie te gaan hanteren waar de iOverheid in haar huidige en toekomstige vorm, organisatie en beleid minimaal aan dient te voldoen.

1) De megatrend van de vergrijzing en de fragmentatie van traditionele sociale structuren door de toenemende levensverwachting en pluralisatie van levensstijlen noopt tot een generationeel doelgroepbeleid met rollen waarmee de verschillende generaties van Nederland zich positief kunnen identificeren met de iOverheid. Hoe jonger de generatie is, hoe meer zij online (be)leeft en werkt. De senioren (geboren 1930-1945), de babyboomers (geboren 1945-1960), Generatie X (geboren 1960-1975) en Generatie Y (geboren 1975-1990) zijn de volwassen doelgroepen van de iOverheid op dit moment. Mijn advies voor de iOverheid is om een inter-generationeel doelgroepbeleid te ontwikkelen waardoor alle generaties zich persoonlijk door haar voelen aangesproken en bediend, zowel binnen als buiten de Rijksdienst, en zowel offline als online. Hiermee laat de iOverheid blijken oog te hebben voor het verleden (oudere generaties), heden (tussen-generaties) en de toekomst (jongere generaties) van de (i)Samenleving.

2) De megatrend van de vervagende grenzen door de opening van geografische en sociale grenzen en het wegvallen van fysieke en conceptuele barrières heeft tot gevolg dat experts, professionals en burgers zich mentaal voornamelijk focussen op de vervaging van de grenzen tussen de offline en de onlinewereld. Het Web 1.0 wordt gepercipieerd als het web van de zenders van informatie. Op het Web 2.0 produceren organisaties en consumenten gezamenlijke online content, waarbij zij zowel zenders als ontvangers van informatie zijn. Volgens de experts, professionals en burgers moet de iOverheid de dialoog en de conversatie hierover aangaan met de iSamenleving. De iOverheid moet over de grens van het Web 1.0 stappen om de boot van het Web 2.0 niet te missen. De iOverheid kan Nederlanders hierbij aanspreken op de drie identiteiten in de iSamenleving die zijn vastgesteld; als privé-persoon, als werkend persoon en als online wereldburger die (be)leeft en werkt op het wereldwijde web. Nieuwe wetten, regels en ‘grenzen’ van de iOverheid op dit nieuwe online-gebied kunnen worden opgesteld in samenwerking met de iSamenleving met behulp van de ICT-mogelijkheden die het Web 2.0 daartoe biedt. Mijn advies luidt om de communicatie van de iOverheid hieromtrent in te richten als een combinatie van ‘top-down’ en ‘bottom-up’ communicatie, als gelijkwaardig, interactief tweerichtingsverkeer tussen de iOverheid en de iSamenleving naar het voorbeeld van social media en online gemeenschappen op het Web 2.0. Hierdoor zal een nieuwe, moderne ‘community’-beleving van de iOverheid en de iSamenleving kunnen gaan ontstaan over het verleden (offline), heden (offline & online) en de toekomst (steeds meer online) van ons land.

3) De megatrend van de beheersing van de houdbaarheid van de leefomgeving door de groeiende bewustwording voor milieuaspecten die innovatie voedt is steeds meer aan het ‘landen’ in de iSamenleving. De iOverheid kan als een persoonlijke coach en adviseur burgers gaan voorlichten hoe zij ‘goed’ kunnen consumeren op de vele terreinen en manieren in de iSamenleving. De iOverheid kan als zakelijke partner ‘goede’ bedrijven gaan ondersteunen, helpen en adviseren in een win/win-situatie. De iOverheid kan de nieuwe online gemeenschappen met goede, duurzame bedoelingen in kaart gaan brengen en deze kennis online delen met burgers en bedrijven. Tevens kan zij samenwerking (onder)zoeken met burgers, bedrijven en online-gemeenschappen als promotor en aanjager van ‘goede’, duurzame online (be)leefwerelden in Nederland die door middel van online maatschappelijke innovatie bijdragen aan de houdbaarheid van de leefomgeving in de iSamenleving. Mijn advies luidt om de houdbaarheid van de leefomgeving expliciet in alle beleidsterreinen van de iOverheid te integreren; duurzaamheid als een algemeen geldend, intrinsiek criterium waarmee de iOverheid en de iSamenleving steeds nauwer kunnen gaan samenwerken met een positief gemeenschappelijk doel vanuit het verleden (milieu), via het heden (duurzaamheid) richting de toekomst (online gemeenschappen met goede, duurzame bedoelingen).

4) De megatrend van de groeiende zorg over risico’s en veiligheid door nieuwe risico’s en de noodzaak van voorzorgsmaatregelen en vooruitzien in een complexe wereld leidt ertoe dat experts, professionals en burgers zich steeds meer gaan focussen op de online risico’s en veiligheid van de iSamenleving. De iOverheid kan als wetgever en voorlichter de grens gaan trekken en verduidelijken wat betreft het offline en/of online geldingsgebied van wetten en regels voor Nederlandse burgers die online leven en werken. Meer duidelijkheid over de bescherming van privacy en persoonsgegevens is niet alleen gewenst op de gebieden van internet, social media en online gemeenschappen, maar ook over cybermisdaad, -terrorisme en -oorlog. De iOverheid kan in samenwerking met burgers, professionals, bedrijven en andere organisaties in Nederland een online (be)leefwereld gaan bouwen over de richtlijnen, regels, wetten en omgangsvormen inzake risico’s en veiligheid op het internet. Een andere optie is de introductie van privacybeschermende technologieën als een goede en acceptabele introductie van de iOverheid. Mijn advies voor de iOverheid is om beide beleidsopties zo snel mogelijk in te gaan zetten om aan deze duidelijke, actuele vraag en behoefte van de iSamenleving te kunnen gaan voldoen.

5) De megatrend van de Netwerk Samenleving, bestaande uit sociale netwerken, collectieve intelligentie, web 2.0 en ‘The Internet of Things’ heeft de meest positieve beleving onder experts, professionals en burgers die zijn geraadpleegd. De Netwerk Samenleving is in hun ogen een actualiteit, een feit en een veelbelovende toekomstverwachting. De Netwerk Samenleving is volgens hen een verbindend element en maatschappelijke kracht tussen netwerken van mensen en technologieën waarmee vrijheid, voordelen, snelheid en gemak worden gerealiseerd in de iSamenleving. Opvallend in de literatuur en de interviews is dat er nauwelijks tot geen beleving is over de iOverheid als een online netwerk in de iSamenleving. De iOverheid kan zich veel meer en duidelijker presenteren als een online netwerk-overheid in de iSamenleving. Enkele experts, professionals en burgers waarschuwen dat als de iOverheid geen gebruik gaat maken van deze nieuwe ICT-netwerkmogelijkheden, haar autoriteit en gezag zou kunnen gaan afnemen of verdwijnen in de iSamenleving. De iOverheid kan de maker en handhaver worden van nieuwe wetten, regels en richtlijnen in de iSamenleving in samenwerking met burgers en professionals. Hiertoe kunnen nieuwe maatschappelijke fenomenen in de iSamenleving, zoals ‘Big Data’, ‘co-creatie’, ‘crowdsourcing’, ‘crowdfunding’ en ‘the Wisdom of the crowd’ worden ingezet. De iOverheid kan zich op deze manier introduceren en presenteren als een expert, adviseur, begeleider, coach en helpdesk in een online (be)leefwereld, een online platform van de netwerk-overheid in de iSamenleving. Bovendien zou daar kunnen worden geëxperimenteerd met ‘e-governance’ en ‘e-government’ in kleine testomgevingen die bij succes kunnen worden uitgerold naar de gehele iSamenleving. Mijn advies voor de iOverheid is om een netwerk-overheid te worden die aansluit bij de Netwerk Samenleving, omdat dit een unieke, positieve en verbindende nieuwe kans is voor zowel de iOverheid als de iSamenleving om meer met elkaar te gaan samenwerken als een netwerk waarin beide partijen elkaar en zichzelf (h)erkennen.

6) De megatrend van Het Intelligente Tijdperk, ofwel het scheppen van intelligente artefacten, verbetering van de mens, convergerende (samenvallende) technologieën en de maakbaarheid van de natuur is vooral een onderwerp in de literatuur van experts. Het Intelligente Tijdperk wordt gepercipieerd als een voorbode van wat de iSamenleving te wachten staat. Experts wijzen in de literatuur op het belang van maatschappelijke discussie over de ingrijpende veranderingen die Het Intelligente Tijdperk zal gaan veroorzaken in de iSamenleving. De iOverheid kan een voorschot op de toekomst nemen door zich te introduceren en te presenteren als beschermer, behoeder en wetgever op het gebied van de privacy, persoonsgegevens en persoonlijke data in de nabije en verre toekomst. De iOverheid kan als voorlichter en communicator de iSamenleving gaan betrekken bij deze geheel nieuwe wereld door middel van proactieve publieksvoorlichting hierover. Omdat de enerzijds onzichtbare trends en ontwikkelingen van Het Intelligente Tijdperk zich ontwikkelen in de laboratoria en testomgevingen van wetenschappers, terwijl slechts delen ervan zichtbaar zijn in de literatuur en op het internet, adviseer ik de iOverheid om een toekomstafdeling op te richten met technologische, juridische en ethische experts ter voorbereiding op de grote door technologie aangedreven veranderingen, kansen en bedreigingen die de iOverheid en de iSamenleving in de komende jaren te wachten staan.

Tot slot adviseer ik de opdrachtgevers om de onderstaande doelgroepindeling voor de iSamenleving en de iOverheid te gaan hanteren. Voor de volgende fasen van de verkenning is het raadzaam om de vijf generaties en de vier digitale gebruikerstypen exploratief-kwalitatief diepgaand te duiden en zo nodig, representatief-kwantitatief vast te stellen, zowel binnen als buiten de Rijksdienst. Hierdoor kan inzicht worden verkregen in de doelgroepen die de mate van succes van zowel de iSamenleving als de iOverheid, en de hierboven geschetste toekomstgerichte toetsingscriteria van innovatie, zullen beïnvloeden en bepalen in Nederland.

Generaties in de iSamenleving & iOverheid
Senioren, geboren 1930-1945
Babyboomers, geboren 1945-1960
Generatie X, geboren 1960-1975
Generatie Y, geboren 1975-1990
Generatie Z, geboren 1990-2005

Digitale gebruikerstypen
Enthousiastelingen
Controleurs
Volgers
Afwijzers

___________________________________________________________________________________________________